एकल संरक्षक बुबाको मृत्युपछि आमालाई संरक्षक तोक्ने निवेदन

अभिभावकत्वको अधिकारीको मृत्यु भएपछि अभिभावकत्वको अधिकारी तोक्ने प्रक्रिया र वास्तविक समाधानका उदाहरणहरूको परिचय

1. अभिभावकत्वको अधिकारीको मृत्यु भएपछि अभिभावकत्वको अधिकारी तोक्ने प्रक्रियाको सिंहावलोकन

क. कानुनी आधार र प्रक्रिया

सम्बन्धविच्छेद आदि मार्फत एकल अभिभावकत्वको अधिकारी तोकिएको अवस्थामा सो अधिकारीको मृत्यु भएमा जीवित बुबा वा आमा स्वतः अभिभावकत्वको अधिकारी बन्ने हुँदैन। सन् 2011 को नागरिक संहिता संशोधनद्वारा लागू गरिएको नागरिक संहिताको धारा 909-2 अनुसार पारिवारिक अदालतको फैसला (परम्परागत नियम) अनिवार्य रूपमा लिनुपर्ने हुन्छ (नागरिक संहिताको धारा 909-2 को अनुच्छेद 1)।

निवेदन दिने अवधि: मृत्युको जानकारी पाएको मितिले 1 महिना र मृत्यु भएको मितिले 6 महिनाभित्र अभिभावकत्वको अधिकारी तोक्न निवेदन दिनुपर्ने हुन्छ (नागरिक संहिताको धारा 909-2 को अनुच्छेद 1)।

निवेदन दिन सक्ने व्यक्तिहरू: जीवित बुबा वा आमा, नाबालिग, वा नाबालिगका नातेदारले निवेदन दिन सक्छन् (नागरिक संहिताको धारा 909-2 को अनुच्छेद 1)।

ख. फैसलाका आधारहरू

पारिवारिक अदालतले अभिभावकत्वको अधिकारी तोक्दा बालबालिकाको हितलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने हुन्छ, र सम्बन्धित क्षेत्रका विज्ञ वा सामाजिक कल्याणकारी संस्थाहरूबाट सल्लाह लिन सक्ने हुन्छ (नागरिक संहिताको धारा 912 को अनुच्छेद 2)। विशेष रूपमा निम्न कुराहरूको समग्र रूपमा जाँच गरिन्छ:

निवेदक र नाबालिगबीचको सम्बन्ध

निवेदकको सन्तान हुर्काउने क्षमता र आर्थिक क्षमता

नाबालिगको हालको जीवन वातावरण कायम राख्न सक्ने सम्भावना

अन्य नातेदारहरूको सन्तान हुर्काउने उपयुक्तता

नाबालिगको इच्छा (13 वर्ष वा सोभन्दा माथिको भएमा)

ग. निवेदन नदिएमा

माथिको अवधिभित्र अभिभावकत्वको अधिकारी तोक्न निवेदन नदिइएमा, पारिवारिक अदालतले आफै वा सम्बन्धित व्यक्तिहरूको निवेदनमा नाबालिगको अभिभावक (नाबालिग संरक्षक) नियुक्त गर्न सक्ने हुन्छ (नागरिक संहिताको धारा 909-2 को अनुच्छेद 3)।

2. वास्तविक समाधानका उदाहरण: परिवारभित्रको चर्को विरोधको बाबजुद अभिभावकत्वको अधिकारी तोक्न सफल भएको मुद्दा

क. मुद्दाको सिंहावलोकन

मैले हालै सम्हालेको अभिभावकत्वको अधिकारी तोक्ने मुद्दा परिवारका सदस्यहरूको चर्को विरोध र प्रतिकूल परिस्थितिको बीचमा चलेको अत्यन्तै कठिन मुद्दा थियो।

पक्षहरूको सम्बन्ध:

निवेदक: क (जैविक आमा, सम्बन्धविच्छेदको समयमा अभिभावकत्वको अधिकार त्यागेकी)

मुद्दाका पक्ष: ख (सन् 2005 मा जन्मेका), ग (सन् 2010 मा जन्मेका)

मृतक: घ (जैविक बुबा, एकल अभिभावकत्वको अधिकारी, सन् 2023 मा मृत्यु)

विरोधी पक्षहरू: ङ (ससुराली हजुरआमा), च र छ (ससुराली फुपूहरू)

ख. अत्यन्तै कठिन पारिवारिक द्वन्द्व

यस मुद्दाको सबैभन्दा ठूलो कठिनाई जैविक आमालाई अभिभावकत्वको अधिकारी तोक्ने विषयमा परिवारभित्रको चर्को द्वन्द्व र विरोध थियो।

1) ससुराली हजुरआमा (ङ) को कडा विरोध र धम्की

ङ ले निवेदकलाई अभिभावकत्वको अधिकारी तोक्ने कुराको कडा विरोध गर्दै निम्न कार्यहरू गरेकी थिइन्:

सर्तसहितको वार्तालापको प्रयास: "मुद्दाका पक्षहरूले घ बाट पाएको जग्गा मलाई दिएमा तिमीलाई अभिभावकत्वको अधिकारी तोक्ने कुरामा मैले आपत्ति जनाउने छैन" भनी प्रस्ताव गरेकी

सम्पत्तिप्रतिको खुला चासो: नातिनीहरूप्रति माया नभई केवल उत्तराधिकारको सम्पत्तिमा मात्र चासो देखाएकी

विगतमा दुर्व्यवहारको इतिहास: मुद्दाका पक्षहरूलाई निरन्तर हिंसा र गाली गर्दै आएकी

2) फुपूहरू (च र छ) को सुरुमा कडा विरोध

घ को मृत्यु भएलगत्तै फुपूहरूले निम्न विरोधी कार्यहरू गरेका थिए:

अभिभावकत्व त्याग्न दबाब: निवेदकलाई अभिभावकत्वको अधिकार त्याग्न कडा रूपमा मनाउन खोजे

विदेशमा बस्ने आधारमा सन्तान हुर्काउन नसक्ने दाबी: कोरियामा वर्षेनि केही दिन मात्र बस्ने भएपनि सन्तानको हक दाबी गरे

परिवारभित्र फाटो ल्याउने प्रयास: आमा र छोराछोरीबीच दूरी ल्याउने कोसिस गरे

ग. कानुनी मुद्दाहरू र प्रतिक्रिया

1) मुख्य मुद्दाहरू

सम्बन्धविच्छेदको समयमा अभिभावकत्वको अधिकार त्याग्नु जबरजस्ती भएको प्रमाणित गर्ने: स्वेच्छाले नभई धम्कीका कारण भएको प्रमाणित गर्ने

विरोधी पक्षहरूको सन्तान हुर्काउन अयोग्यता प्रमाणित गर्ने: ङ को दुर्व्यवहारको इतिहास र फुपूहरूको सन्तान हुर्काउन नसक्ने अवस्था

निवेदकको योग्यतालाई जोड दिने: आर्थिक क्षमतामा सुधार र निरन्तर आमा-सन्तान सम्बन्ध कायम

छोराछोरीको इच्छा पत्ता लगाउने: आमासँग बस्न चाहने कडा इच्छा व्यक्त गरेको

2) प्रतिक्रिया रणनीति

ङ को बाल दुर्व्यवहार र सम्पत्तिप्रतिको लोभलाई उजागर गर्ने

फुपूहरूको व्यवहारिक रूपमा सन्तान हुर्काउन नसक्ने (विदेशमा बस्ने) कुरालाई जोड दिने

तेस्रो पक्षको बयान मार्फत वस्तुगत तथ्यहरू प्रमाणित गर्ने

सम्बन्धविच्छेदपछि 9 वर्षसम्म जारी रहेको वास्तविक सन्तान-पालन सम्बन्ध प्रमाणित गर्ने

आर्थिक क्षमतामा उल्लेखनीय सुधार भएको प्रमाणहरू पेस गर्ने

छोराछोरीसँगको गहिरो सम्बन्ध र सञ्चार प्रमाणित गर्ने

ङ. परिणाम र महत्व

1) सन् 2023 अक्टोबर 30 मा सियोल पारिवारिक अदालतबाट निवेदन स्वीकृत गर्ने फैसला

परिवारभित्रको चर्को विरोधको बाबजुद अदालतले **"यो निवेदनमा कारण छ, त्यसैले आदेशमा लेखिए अनुसार फैसला गरिन्छ"** भनी निवेदकलाई अभिभावकत्वको अधिकारी तोक्यो।

2) मुद्दाको विशेष महत्व

परिवारको विरोधलाई जित्ने: हजुरआमा र फुपूहरूको कडा विरोधलाई कानुनी रूपमा जित्न सफल भएको उदाहरण

सम्पत्ति विवाद र अभिभावकत्वलाई अलग गर्ने: उत्तराधिकारको सम्पत्तिको प्रश्न र बालबालिकाको हितबीच स्पष्ट रूपमा भेद गरी निर्णय गरियो

वास्तविक सन्तान-पालन सम्बन्धको महत्व: औपचारिक पारिवारिक सम्बन्धभन्दा वास्तविक सन्तान-पालनको सम्बन्धलाई प्राथमिकता दिइयो

बालबालिकाको हितको सिद्धान्तको कार्यान्वयन: पारिवारिक द्वन्द्वको अवस्थामा पनि शुद्ध रूपमा बालबालिकाको हितलाई मात्र विचार गरी निर्णय गरियो

3. विशेषज्ञको सल्लाह

अभिभावकत्वको अधिकारीको मृत्यु भएपछि अभिभावकत्वको अधिकारी तोक्ने मुद्दामा परिवारभित्रको विरोध चर्को भएको अवस्थामा अझ बढी सावधानी र रणनीतिक दृष्टिकोण आवश्यक हुन्छ। विशेष गरी सम्पत्तिको प्रश्न जोडिएको वा विगतमा पारिवारिक द्वन्द्व भएको अवस्थामा, साधारण कानुनी आवश्यकताहरू पूरा गर्नुभन्दा पनि विरोधी पक्षहरूको अयोग्यता स्पष्ट रूपमा प्रमाणित गर्नु र निवेदकको उत्कृष्ट सन्तान-पालन योग्यतालाई विभिन्न दृष्टिकोणबाट प्रमाणित गर्नु नै सफलताको मुख्य कुञ्जी हो।

यस्तो जटिल र कठिन पारिवारिक द्वन्द्वको अवस्थामा अभिभावकत्वको अधिकारी तोक्ने सम्बन्धी समस्या भएमा, हामी प्रत्येक मुद्दाको विशेषतालाई सूक्ष्म रूपमा विश्लेषण गरी उत्तम समाधानको उपाय पेस गर्नेछौं।